ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಸಂಘರ್ಷ ಇದೀಗ ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುವ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದಾಗಿ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 14ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಟ್ರಂಪ್, ಇರಾನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಹೊರಬಿದ್ದ ಬಳಿಕ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗುವ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೂ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ “ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ” ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 18ರಂದು ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು “New US Territory” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವ ನಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಇದೀಗ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಜೊತೆಗೆ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೂ ನೆಟ್ಟಿದೆ.
ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?
ಆಗಸ್ಟ್ 14ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್, ಇರಾನ್ನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, “ಇರಾನ್ನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುವುದು” ಎಂಬ ನಿಲುವು ಅವರದ್ದು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೂಲಕ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೂ ಅಮೆರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣವೇ ಅಥವಾ ನಿಜವಾದ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರದ ಭಾಗವೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಂತರ ಟ್ರಂಪ್ ಹಾರ್ಮುಜ್ನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸುವ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಈ ವಿಚಾರದ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ?
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಇರಾನ್, ಇರಾಕ್, ಕುವೈತ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಇಂಧನ ಸಾಗಣೆಗೆ ಈ ಮಾರ್ಗ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ಇರಾನ್ ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ವೆಚ್ಚ, ವಿಮಾ ದರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ “ಇಂಧನದ ರಹದಾರಿ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಟ್ರಂಪ್ ಯಾಕೆ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಹಲವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇರಾನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಇದು ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಮೂಲಕ ಇರಾನ್ನ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಹೊಡೆತ ನೀಡಬಹುದು. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ದೇಶವು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತನ್ನ ಭೂಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಅದರ ಹಿಂದೆ ಕಾನೂನು, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗಣೆ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇಶಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಂತಹ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.
“ಹಾರ್ಮುಜ್ ನಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ” ಎಂದಿದ್ದ ಟ್ರಂಪ್
ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನು “Wall of Steel” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು. ಇರಾನ್ಗೆ ಈಗ ಅಮೆರಿಕದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಟೋಲ್ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಟ್ರಂಪ್ ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತೋರಿಸಿದ್ದರು.
ಈಗ “ಅಮೆರಿಕದ ಭೂಪ್ರದೇಶ” ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿರುವುದು ಹಿಂದಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ಇರಾನ್ನಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ
ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಇರಾನ್ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದೆ.
ಇರಾನ್ನ ಉಪ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಕಾಜೆಮ್ ಘರೀಬಾಬಾದಿ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಇರಾನ್ನದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದೆಯೂ ಇರಾನ್ನದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ತೆರೆಯಬೇಕು ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇರಾನ್ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಅವರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಮಾತಿನ ಸಂಘರ್ಷವಲ್ಲ. ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವೇ ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಇರಾನ್ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸೋಲುತ್ತಿದೆಯೇ?
ಇದು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಟ್ರಂಪ್ ಪದೇಪದೇ ಇರಾನ್ನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 12ರಂದು ಅವರು ಇರಾನ್ನ ನೌಕಾಪಡೆ, ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ದಾಳಿಗಳು ಬಹಳವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೇಶದ ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಗ್ಗುವುದು ಮತ್ತು ಆ ದೇಶ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾಗುವುದು ಎರಡೂ ಒಂದೇ ವಿಷಯವಲ್ಲ.
ಆಗಸ್ಟ್ 19ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಸುಮಾರು ಆರು ತಿಂಗಳತ್ತ ಸಾಗಿರುವ ಯುದ್ಧವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘವಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಬದಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ “ಇರಾನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋತಿದೆ” ಎಂಬುದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಅಂತಿಮ ಸೈನಿಕ ಫಲಿತಾಂಶವೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಇನ್ನೂ ಮುಂಚಿತ.
ಹಾರ್ಮುಜ್ನಲ್ಲಿ ಹಡಗು ಸಂಚಾರ ಕುಸಿತ
ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ದಿನಕ್ಕೆ 130ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಡಗುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಹಡಗುಗಳು ಸಾಗಿವೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳಿವೆ. ಹಡಗು ಕಂಪನಿಗಳು ಭದ್ರತಾ ಅಪಾಯ, ವಿಮಾ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ದಾಳಿಯ ಭೀತಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಇದರ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ.
ಹಡಗು ಸಂಚಾರ ಕಡಿಮೆಯಾದಷ್ಟೂ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಭೀತಿ ಎದುರಾದಾಗ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್, ವಿಮಾನ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೂ ಆಗಬಹುದು.
ಭಾರತಕ್ಕೂ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಡ್ಡಿ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.
ಭಾರತವು ತನ್ನ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಭಾರತದ ಆಮದು ವೆಚ್ಚ, ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ, ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಮೇಲೂ ಬೀಳಬಹುದು.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ತಮ್ಮ ಹಡಗುಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಟ್ರಂಪ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಾರ್ಮುಜ್ನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಡಬಹುದೇ?
ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಒಂದು ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಜಲಮಾರ್ಗ ಆ ದೇಶದ ಭೂಪ್ರದೇಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗಣೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಘೋಷಣೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಹೊಸ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಇದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಇರಾನ್ ಹಾರ್ಮುಜ್ನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತದೆಯೇ?
ಸದ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇರಾನ್ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ.
ಇರಾನ್ ಈಗಾಗಲೇ ಹಾರ್ಮುಜ್ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಅಮೆರಿಕ ಹಾರ್ಮುಜ್ನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಡಲು ಮುಂದಾದರೆ ಇರಾನ್ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ನೇರ ಸವಾಲು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಸಂಘರ್ಷ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಈಗಾಗಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 18ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದು, ಇರಾನ್ ಜಲಸಂಧಿ ಇನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಟ್ರಂಪ್ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಿಲುವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೈರುಧ್ಯದಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ವಿಚಾರ ಕೇವಲ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಭೂ-ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೂ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಟ್ರಂಪ್ರ “ಪ್ರಾಮಿಸ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್” ಕನಸು?
ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ “A Promised Land”. ಆದರೆ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಈಗ ಒಂದು ರೀತಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಗುರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಭಾವ ಸಾಧಿಸುವುದು ಟ್ರಂಪ್ಗೆ ಕೇವಲ ಇಂಧನ ಮಾರ್ಗದ ನಿಯಂತ್ರಣವಲ್ಲ. ಇದು ಇರಾನ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಸಾಗಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಆಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಈ “ಕನಸು” ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ ದಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ.
ಮುಂದೇನಾಗಬಹುದು?
ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಮೊದಲನೆಯದು — ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶ.
ಇರಾನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಘರ್ಷ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಹಾರ್ಮುಜ್ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.
ಎರಡನೆಯದು — ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೂಲಕ ಹಡಗು ಸಂಚಾರ.
ಸಾಗಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳದಿದ್ದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒತ್ತಡ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಮೂರನೆಯದು — ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಮಾತುಕತೆ.
ಸೈನಿಕ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಹಾರ್ಮುಜ್ ವಿಚಾರವೂ ಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್ 18ರ ವೇಳೆಗೆ ಟ್ರಂಪ್ ಇರಾನ್ ಜೊತೆ ಯಾವುದೇ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿಯೇ ಇರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೊನೆಯ ಮಾತು
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದೆ.
ಇರಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೆರಿಕ ತನ್ನ ಸೈನಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಟ್ರಂಪ್ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಇರಾನ್ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ಇದರ ನಡುವೆ ಜಗತ್ತಿನ ಕಣ್ಣು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ನೆಟ್ಟಿದೆ.
ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಜಲಮಾರ್ಗವಲ್ಲ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರ.
ಹೀಗಾಗಿ ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಏನೇ ಆಗಿರಲಿ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭವಿಷ್ಯವು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದಂತಹ ತೈಲ ಆಮದು ಅವಲಂಬಿತ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ಟ್ರಂಪ್ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಹಾರ್ಮುಜ್ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಮೆರಿಕದ “ಹೊಸ ಭೂಪ್ರದೇಶ”ವಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟ: ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಕುರಿತ ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಸಂಘರ್ಷ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನೇ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದೆ.